- GERD là cái chi chi?
Bình thường, dạ dày của chúng ta giống như một chiếc túi chứa đầy axit mạnh để tiêu hóa thức ăn. Giữa dạ dày và thực quản (ống dẫn thức ăn) có một chiếc "cổng an ninh" gọi là cơ vòng thực quản dưới. Chiếc cổng này chỉ mở ra cho thức ăn đi xuống rồi đóng chặt lại.
Tuy nhiên, ở người bị GERD, chiếc cổng này bỗng dưng "lười biếng", đóng mở lỏng lẻo hoặc yếu đi. Hậu quả là axit dạ dày chớp thời cơ lẻn ngược lên trên, gây tổn thương niêm mạc thực quản.
- Dấu hiệu nhận biết: Khi dạ dày "lên tiếng"
GERD không hề giấu giếm sự hiện diện của mình. Nó thường gửi cho bạn những "tín hiệu" rất đặc trưng:
- Ợ nóng và ợ chua: Cảm giác nóng rát như lửa đốt sau xương ức, lan dần lên cổ họng, kèm theo vị chua hoặc đắng nghét ở miệng.
- Đau ngực: Đôi khi cơn đau thắt lồng ngực làm bạn hoảng hốt tưởng mình bị đau tim, nhưng thực ra chỉ là thực quản đang "kêu cứu" vì bỏng axit.
- Nuốt nghẹn, vướng đờm: Cảm giác như có cục nghẹn ở cổ họng, ho khan kéo dài hoặc khàn tiếng (nhất là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy).
- Chớ coi thường: Hậu quả của GERD
Nhiều người nghĩ trào ngược chỉ là chuyện vặt, uống vài viên thuốc loét dạ dày là xong. Nhưng nếu để axit "ghé thăm" thực quản ngày này qua tháng nọ mà không điều trị đúng cách, bạn sẽ phải đối mặt với những vị khách không mời mà đến nguy hiểm hơn nhiều:
- Viêm loét và hẹp thực quản: Axit ăn mòn gây loét, khi lành lại thành sẹo làm lòng thực quản hẹp lại, khiến việc ăn uống trở thành một cực hình đau đớn.
- Barrett thực quản: Các tế bào ở niêm mạc thực quản bị biến đổi hình dạng để "chống chọi" với axit. Đây chính là tổn thương tiền ung thư.
- Ung thư thực quản: Biến chứng tồi tệ nhất và có tỉ lệ tử vong cao nếu phát hiện muộn.
- Nguyên tắc vàng trong điều trị: Kiềng ba chân
Để "dẹp loạn" GERD, ngành y tế áp dụng chiến thuật toàn diện dựa trên ba nguyên tắc cốt lõi:
- Thay đổi lối sống (Chiếm 50% thành công): Chia nhỏ bữa ăn (không ăn quá no), tuyệt đối không nằm ngay sau khi ăn (chờ ít nhất 3 tiếng), kê cao đầu giường khi ngủ khoảng 15cm. Hãy nói lời chia tay hoặc hạn chế tối đa bia rượu, thuốc lá, cà phê, đồ ăn cay nóng và nhiều dầu mỡ.
- Điều trị nội khoa (Dùng thuốc): Bác sĩ sẽ kê các thuốc giảm tiết axit (như PPI) để làm dịu nồng độ axit trong dạ dày, kết hợp thuốc tăng co bóp để đẩy thức ăn xuống nhanh hơn.
- Điều trị ngoại khoa hoặc can thiệp: Khi dùng thuốc thất bại hoặc có biến chứng nặng, phẫu thuật thắt nếp vị vị (phẫu thuật Nissen) sẽ được cân nhắc để gia cố lại "chiếc cổng" thực quản.
GERD là một căn bệnh mãn tính, cứng đầu nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bạn lắng nghe cơ thể và tuân thủ phác đồ của bác sĩ. Đừng tự làm "thầy thuốc" mua vài liều loét dạ dày... qua loa, hãy đi khám sớm để bảo vệ thực quản của mình bạn nhé!
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế Việt Nam: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về tiêu hóa (Ban hành kèm theo Quyết định số 4068/QĐ-BYT).
- Mayo Clinic: Gastroesophageal reflux disease (GERD) - Symptoms and causes (mayoclinic.org).
- WebMD: Heartburn and GERD Center - Medical Reference (webmd.com).
